Cezasızlık Üzerine: Suçluların Tahakkümü ve Türkiye’nin Geleceği

Devletin adalet terazisinin kefeleri öylesine yerinden oynadı ki; dürüst olmak bir enayilik, suç işlemek ise bir nevi alternatif girişimcilik modeli haline geldi. İşinde gücünde olan, sessiz çoğunluğu oluşturan vatan evlatları, devletine ödediği milyarlarca lira verginin suçlu ve asalakların ıslahı masalları altında çarçur edilişini izlemek zorunda bırakılıyor. Üretmeyen kesimlerin sistematik biçimde üretken kesimler aleyhine sübvanse edildiği bir yapı ne sürdürülebilir ne de meşrudur.

2025 yılı Adalet Bakanlığı verilerine göre, bugün Türkiye’de tahliye edilen her iki mahkumdan birinin derhal yeniden suç işlemesi, mevcut sistemin suçluyu terbiye etmediğini, aksine onu profesyonelleştirdiğini kanıtlıyor. Adalet sistemi, haram yemeyen vatandaşı trafik cezası geciktiğinde hacizle tehdit ederken; katili, tecavüzcüyü ve uyuşturucu tacirini "iyi hal" indirimleri ve seçim öncesi af paketleriyle sokağa salıyor.

Cezasızlığın Faturası

Toplumda yer edinen cezasızlık algısı ve adalet sistemine karşı gelişen güvensizlik, toplumsal barışın temelinden kemiren bir kanserdir. Bir vatandaş, suçun suç işleyenin yanına kar kaldığını gördüğü an, Türk milletini birbirine kenetleyen güven, sevgi ve bağlılık zayıflamaya başlar. Sosyal dokuyu oluşturan temel değerler aşındığında, geriye sadece birbirine şüpheyle bakan, dayanışma duygusunu yitirmiş bir kalabalık kalır.

Zamanla toplumda "başkaları uymuyorsa ben de uymam" anlayışı yaygınlaşır ve kurallara uyma istenci azalır. Toplumsal düzenin bozulması ile birlikte, özellikle gençler arasında hukuk kurallarına saygının azalması gelecek nesillerin değer yargılarının şekillenmesinde olumsuz etki yaratır. Cezasızlık, suç işleyenlerin tekrar suç işleme eğilimini artırır. Suçlular, ceza almayacaklarını düşündüklerinde daha cesur davranabilirler ve suç işleme konusunda daha az çekingen davranırlar.

Cezasızlık ve adaletin eksikliği, devletin ve kamu kurumlarının saygınlığını düşürür. Vatandaşlar, kamu görevlilerinin suçluları cezalandırmadığını düşündüklerinde, devletin otoritesine olan inançlarını kaybederler. Bu durum, devlet-vatandaş ilişkisinin temelini oluşturan güven bağının kopmasına ve demokratik sistemin meşruiyetinin sorgulanmasına yol açar.

Konuya iktisaden baktığımızda; yatırımcı, öngörülebilirliğe ve sürekliliğe yatırım yapar. Adalete ve devlete olan güvenin zayıflaması, yatırımcı güveni ile ilintilidir ve ölçümlenebilir. Örneğin, Dünya Bankası verilerine göre yabancı doğrudan yatırımının Türkiye’nin GSYH’sine oranı 2006 yılında yaklaşık %4 iken 2025 yılında yaklaşık %1’dir; bu, ciddi bir gerilemedir. Güven yitirildiğinde sermaye kalmaz; sermaye kalmadığında refah da kalmaz.

Ceza infaz sistemimizin maliyeti ise, onu fonlayan Türk vergi mükellefleri için ciddi bir yüktür; milletin bir sonuç beklemesi en doğal hakkıdır. Ancak aksine, ceza infaz kurumlarına girip de çıkanlar hedeflendiği gibi ıslah olmamakta, toplumun içine geri salınmakta ve toplumsal barışa daimi bir tehdit unsuru olarak aramızda dolaşmaktadırlar. Mevcut infaz sisteminde bulunan yüz binlerce hükümlünün bir nevi "konaklama ve yemek" giderleri elle tutulur bir sonuç alınamadan tekrar tekrar boşa harcanmaktadır.

Caydırıcılığın İktisadi Rasyonalitesi

Beklenen ceza maliyeti düştüğünde suç rasyonel hale gelir. Bu durum sadece suç oranını değil, devletin caydırıcılık kapasitesini de aşındırır. Devletin caydırıcılığı çöktüğünde ise hukuk norm olmaktan çıkar, pazarlığa dönüşür. Suça ve suçluya gösterilen müsamaha, topluma yanlış rasyonel teşvikler sunar ve insanlar suçun cezalandırılmadığını gördükçe suç ve suçun getirdiği kolay kazanımların görece albenisi artar.

Bunu bir örnekle anlatmak gerekirse, ahlaklı yoldan alın teri ile kazanılan para kazanmak zordur; yasadışı olarak kolay yoldan kazanılan paraya göre çok daha uzun zamanda ve yoğun emek karşılığı birikir. Bu zorluklara göğüs gererek ahlakı ile para kazanan bir genç birey, mahalleden tanıdıklarının uyuşturucu satarak çok kısa sürede uçuk paralar kazandığını ve cezalandırılmadığını gördüğü anda kendini suçluların dünyasına girmek durumunda hisseder. Bu, iktisaden rasyonel olandır; nitekim bireye getirisi, olası maliyetinden çok daha yüksektir. Böyle bir durumda devlet, suçluyu cezasız bırakarak, suçtan uzak olan gençlerini de kendi elleri ile suça bizzat teşvik etmiş demektir. Bu durum, klasik beklenen fayda kuramının doğrudan bir tezahürüdür.

Devlet ve onun adaleti, iradesinin geri dönülmez olduğunu tüm suçlulara göstermek zorundadır; aksi takdirde çalışkan ve dürüst bireyler de suç batağına sürüklenecektir. Dolayısıyla çözüm basittir; suçlularla mücadele etmenin en iyi yolu, suçluları toplumun dışına itmektir.

Bu teşvikler savaşında mesele suçluları sadece cezalandırmak değil, onları toplumdan tecrit ederek onları bu iktisadi denklemin dışına çıkarmaktır. Böylelikle suç üzerinden kolay yolla para kazanmak bir seçenek olmaktan çıkar. Toplum için doğru teşvik mekanizması budur; bir ekonomik model olarak suç, ancak bu biçimde çekici olmaktan çıkarılabilir. Aksi takdirde, genç erkek ve kadınlarımızı bu hastalığa kurban vermeye devam ederiz.

Ceza İnfaz Reformu: Caydırıcılığın Yeniden İnşası

Türkiye’deki yüksek hapishane nüfusuna rağmen toplumsal güvenlik sorunlarının devam etmesinin temel nedenleri şunlardır:

Kısa Ceza Süreleri ve Erken Tahliyeler: Türkiye'deki ceza infaz sistemi, suçluları yeterince uzun süre toplumdan tecrit etmemekte ve koşullu salıverme gibi mekanizmalarla cezalar önemli ölçüde kısalmaktadır.

Islah Odaklı Ancak Başarısız Yaklaşım: Mevcut sistem "ıslah" prensibine dayansa da mükerrer suçluluk oranlarının yüksekliği bu yaklaşımın başarısız olduğunu göstermektedir.

Yetersiz Caydırıcılık: Cezaevlerindeki yaşam koşullarının fazla rahat olması ve suçluların içeride bile rahatlıkla iletişim kurabilmeleri, sistemin caydırıcı etkisini azaltmaktadır.

Artık kozmetik düzeltmelerle vakit kaybedemeyiz. Türkiye’nin ihtiyacı olan şey, köklü bir paradigma değişimidir. Mevcut "ıslah etme" masalından vazgeçilip, "tecrit edici" bir sisteme geçilmelidir. Bu reform süreci, devletin şerefini ve milletin vicdanını ferahlatacak şu altı sütun üzerine inşa edilmelidir:

1. Af Yasalarına Anayasal Kilit

Her seçim dönemi öncesi bir gelenek haline gelen af yasaları, siyasi rant aracı olmaktan derhal çıkarılmalıdır. Anayasa’ya eklenecek sarih bir madde ile; cinayet, tecavüz, uyuşturucu ticareti ve organize suçlar gibi ağır ceza gerektiren alanlarda af çıkarılması, cezaların azaltılması veya ertelenmesi mutlak surette yasaklanmalıdır. Suçlu, cezaevine girerken "nasılsa af gelir" rahatlığıyla yaşamamalıdır.

2. Mükerrer Suçlulara Sıfır Tolerans

El Salvador ve ABD örneklerinden ilham alınarak; ikinci kez ağır suç işleyene indirim söz konusu olmaksızın uzun süreli hapis, üçüncü kez suç işleyene ise şartlı tahliye hakkı tanınmayan ömür boyu hapis cezası uygulanmalıdır. Toplumsal barışa ikinci kez kasteden birinin "ikinci şans" kredisi tükenmiştir; üçüncü şans ise bir toplumun kendi bacağına göz göre göre sıkmasıdır.

3. İktisadi Adalet: Zorunlu Çalışma Sistemi

Mahkumların toplumun sırtında bir yük değil, üretken bir güç haline getirilmesi elzemdir. ABD’deki "Federal Prison Industries" modeli örnek alınarak, uluslararası insan hakları standartlarına uygun ve denetlenebilir bir çerçevede olmak suretiyle, tüm mahkumlar için günde en az 8 saat zorunlu bir çalışma sistemi kurulmalıdır. Madencilik, altyapı, inşaat, tarım ve tekstil gibi sektörlerde mahkum işgücü kullanılarak maliyet ciddi oranında düşürülebilir. Yaklaşık 420 bin mahkumun Türk ekonomisine sunacağı katkı, azımsanmayacak bir potansiyeldir. Suçlu, topluma verdiği zararı alın teriyle ödemelidir; bu hem iktisadi bir zorunluluk hem de ahlaki bir arınma yoludur. Bu sistemden elde edilecek gelir ve/veya tasarruf, öncelikle mağdurlara tazminat olarak ve ardından hapishanelerin giderlerine aktarılmalıdır.

4. Ağır Suçluların Sivil Haklarının Kısıtlanması ve Mutlak Tecrit

Toplumsal barışı kasten bozanlar, toplumun bir parçası olma haklarını da kaybederler. Özellikle ağırlaştırılmış ve organize suçlara bulaşmış suçluların seçme ve seçilme hakları kalıcı olarak ellerinden alınmalı ve kamu görevlisi olma yolları tamamen kapatılmalıdır. Özellikle organize suç liderleri için dış dünyayla sıfır iletişimin olduğu, internet ve sosyal medya erişiminin tamamen yasaklandığı maksimum güvenlikli hücreler inşa edilmelidir. Cezaevleri birer tatil köyü değil, birer tecrit alanı olmalıdır.

Tecrit modelinin insan hakları ihlali doğuracağını savunanlar muhakkak olacaktır. Bu, haklı bir kaygıdır; ancak önceliğimiz mağdurun hakkını savunmaktır.

5. Taban Cezaların Yükseltilmesi ve İndirimlerin Kaldırılması

Suçun ağırlığı ile verilen ceza arasındaki makas kapanmalıdır. Uyuşturucu ticareti, yağma, gasp, organize suçlar ve çetecilik, kadına şiddet, çocuk istismarı ve cinayet gibi suçlarda "iyi hal", "pişmanlık", vb. beyanlara istinaden yapılan indirimler tarihe karışmalıdır. Bu suçlar için belirlenecek taban cezalar hiçbir esneme payı bırakmayacak şekilde uygulanmalıdır.

6. Bağımsız ve Hesap Verebilir Yargı Güvencesi

Tüm bu sert ve radikal öneriler, ancak bağımsız ve tarafsız bir yargı güvencesiyle anlam kazanır. Bağımsız olmayan bir yargının elindeki en sert yasalar, adalet değil zulüm üretir. Yargının siyasi bir sopaya dönüşmemesi, sadece kanun önünde suçlu olanın bu sertliğe maruz kalması için yargı reformu bu sürecin bel kemiğidir. Aksi takdirde tesis edilen şey nizam değil, istibdat olur; ve siyasi iktidarın elinde muhalifleri susturmak için kullanılan bir tiranlık aygıtına dönüşme riski taşır. Türk yargısı, siyasilerin tetikçisi değil; toplumun vicdanlı hakemi olmalıdır. Ceza infaz reformu ve yargı bağımsızlığı, birbirini tamamlayan iki ayrılmaz parçadır; biri olmadan diğeri Türkiye’yi yalnızca bir karmaşa batağına sürükler.

Dürüstlerin Cumhuriyeti

Kısa vadeli çıkarlarını düşünen ve kendi şahsi ihtirasları uğruna Türkiye Cumhuriyeti Devleti kurumlarının altını oyan siyasiler, milli bilinç ve milli birlik ve beraberlik, toplumsal barış ve toplumdaki güven duygusunu yok ederek Türkiye’nin geleceğinden çalmaktadır.

Suçluların cezasızlıktan kuvvet alarak cirit atıp ahkam kestiği, hukukun siyasetin kısa vadeli çıkarlarına göre eğilip büküldüğü, adaletin bir kesim için uygulanıp bir kesim için görmezden gelindiği bir düzen sürdürülemez. Dürüst çoğunluk sessizliğini bozmalıdır. Kamu düzenini savunmak bir tercih değil, yurttaşlık sorumluluğudur. Bu yüzden mesele, yalnızca ceza reformu değil; Cumhuriyet’in karakteridir.

Toplumsal maliyet üretip kamusal kaynak tüketen kesimlerden arındığımızda, Türk milletinin iktisaden ve ahlaken dünyanın en büyük ve en önde gelen milletleri arasına yeniden girmemesi için hiçbir sebep yoktur.

Aile, Hürriyet, Vatan. Bu üç kutsalı kendine merkez ve şiar edinmiş bir devletten ve yönetimden başka çıkar yolumuz yok. Adalet de bunun temeli.